The Matrix PDF Afdrukken E-mailadres
(1 vote, average 4.00 out of 5)
maandag, 05 april 2010 17:41

matrix“To be or not to be, to live or to sleep”  (Shakespeare, Hamlet)

Als ik een lijstje van ware cultfilms zou moeten opstellen, dan zit naast ‘Amores Perros’ en ‘Fight Club’, The Matrix I er zeker bij. Niet alleen heeft deze film samen met ‘Crouching Tiger, Hidden Dragon’ een nieuwe standaard gezet voor elke vechtscène van een zeker allure, Kill Bill is er een verre uitloper van, ook op het cinematografische vlak werden grenzen verlegd door bv. voor één shot 120 camera’s in stelling te brengen.

Het gevolg is dat tegenwoordig elke film of serie die Hollywood wil parodiëren steevast een scène bevat waarin twee vechtjassen in de lucht plots bevriezen, de camera 360 graden draait en een seconde daarna nog eens in slow motion enkele kogels worden ontweken alsof men gewoon even de limbo aan het dansen is. En dan hebben we het nog niet over alomgekende zinssneden als “take the red pill ... take the blue pill”, “Mr. Anderson”... en ga zo maar door. Alsof dat nog niet genoeg was, heeft men in één moeite met de outfits ook nog even wat trends gezet voor d modewereld (denk maar aan de zonnebrilletjes) en dit geheel overgoten met een steengoede beat van Don Davis.


Dit alles is op zich al genoeg om The Matrix I de hemel in te prijzen en aan mijn lijstje van cultfilms toe te voegen. Maar The Matrix heeft daarenboven nog een ijzersterk verhaal met een onvoorstelbaar aantal lagen aan verborgen betekenissen. De toplaag van deze verborgen verhalen is het naamgebruik. Het hoofdpersonage heet Neo, een duidelijk anagram voor ‘The One’. De aandachtige kijker weet dus al van bij het begin van de film dat Neo wel degelijk het Godenkind is dat Morphius in hem ziet. Of het moderschip “Zion”, het beloofde land.

De ware rode draad doorheen het verhaal is eigenlijk dezelfde als degene die we terugvinden in de film ‘The Truman Show’: welke keuze zouden we maken indien we de keuze hadden tussen een leven in alle vrijheid (en dus met alle vergissingen die we in die vrijheid zullen begaan), of een perfect georganiseerd leventje zonder de minste vrijheid? Wat zou u kiezen indien Morphius aan u de volgende optie voorlegt, “You take the blue pill, the story ends ... you wake up in your bed and believe whatever you want to believe. You take the red pill, and I'll show you how deep the rabbit hole goes.” Zou u kiezen voor het luilekkerleven binnen een digitale wereld waar alles perfect georganisseerd is of zou u kiezen voor de keiharde strijd die vanuit het moederschip Zion wordt geleverd? The Matrix I is eenvoudigweg de moderne herwerking van de allegorie van de Grot van Plato. Kiest u voor het veilige schimmenbestaan in de grot, of durft u de grot te verlaten, tegen het licht in kijken, de wereld intrekken ondanks het feit dat het licht aanvankelijk in de ogen prikt en daarbuiten de jungle heerst? Kiest u voor een wereld die geregeld wordt door nullen en enen, waar de zon elke dag schijnt en iedereen 90 jaar wordt of kiest u voor de broederschap op Zion, gesmeed in het vuur van een vrijheidstrijd? Kiest u voor een gouden kooi of voor wat in de slotzin “a world without rules o borders” wordt genoemd, een wereld die niet bestaat uit digits, cosinussen, sinussen en matrixen die alles bepalen, in plaats van uzelf?

De metafoor van de Matrix gaat zelfs nog verder. Volgens de filosoof Heidegger is het kenmerkend onderscheid tussen mens en dier ons bewustzijn. Wel, het hoofddoel van de Matrix is het bewustzijn uitschakelen. Het computerprogramma neemt de beslissingen voor jou. Wie in de matrix zit, neemt geen enkele ‘bewuste’ keuze. De hoofdles van Morphius voor Neo is dan ook dat Neo moet leren ‘beseffen’ dat de matrix maar een rekensom is. Dat hij zich daarbuiten en daarboven moet zetten. “ ... you are a slave, Neo. Like everyone else, you were born into bondage. Born into a prison that you cannot smell or taste or touch. A prison....for your mind”. Is het niet zo dat men enkel vrij kan zijn wanneer men van iets afstand kan nemen? Is het niet zo dat men enkel in de vrijheid bewust kan zijn? Wel, “As long as The Matrix exists, the human race will never be free”. Is het niet zo dat elke keuze die niet bewust of in vrijheid wordt genomen geen keuze is? Neo zal dan ook pas in staat zijn de Agenten te verslaan wanneer hij hen ziet als een aaneenrijging van enen en nullen, pas toen was hij in staat zich buiten de matrix te plaatsen.


Maar de prijs voor de zo begeerde vrijheid is hoog. Wie vrij is, kan keuzes maken. En soms maakt men de verkeerde keuze. Soms gaat het fout. Maar is het niet zo dat de pas kan schitteren nadat hij gebroken wordt? In de film ‘Shadowlands’ wordt door het hoofdpersonage deze gedachtelijn doorgetrokken “ons lijden zijn de bijtelslagen zijn waarmee de boomstronk van ons bestaan vorm krijgt”. Blijkbaar is ook het lijden deel van wat mens werkelijk mens maakt, hetgeen ook duidelijk blijkt het volgende citaat uit The Matrix I, “Did you know that the first Matrix was designed to be a perfect human world, where none suffered; where everyone would be happy. It was a disaster. Some believed that we lacked the programming language to describe your perfect world, but I believe that as a species, human beings define their reality through misery and suffering.”

Zoals hierboven al aangeduid, bestaat er volgens de makers van The Matrix I zonder vrijheid is ook geen menselijkheid. “What is The Matrix? Control. The Matrix is a computer generated dream world built to keep us under control in order to change a human being into this”. Onze vrijheid en dus ons bewustzijn maken ons pas mens. Socrates zij dat “een leven dat niet onderzocht wordt, het leven niet waard is”.Wie niet kan reflecteren over zijn leven en zijn daden, leeft niet bewust. Eigenlijk is ons leven, onze identiteit niets meer dan de optelsom van onze ‘bewust’ genomen keuzes en de daaruit voortvloeiende daden. “We are the choices we’ve made” wordt in de film ‘Bridges over Madison County’ gezegd.

The Matrix is dan ook een ware cultfilm omdat zij een aanklacht wil zijn tegen een geregeld leventje, een leven geregeld door technologie. Een leven dat geheel in functie staat van de nullen en enen op bankrekeningen en de assymptotische integralen die op uw effectenrekening worden losgelaten. Een overgeorganiseerde wereld, volgestouwd met afgelikte heren en dames en met perfect hygiënische toiletten, in plaats van een wereld van bloed en vlees. In de film ‘Fight Club’ verwoordt men dit veelbetekend als volgt, “you do not know yourself until you have been in a fight”. Velen slijten hun leven achter hun PC. De volgende stap is dat we in de pc belanden, in The Matrix.

+ Recensie
article thumbnail

Recensies Browse door alle besprekingen

RATINGS Beste Films

PollGeef Ons Uw Mening

Welke van deze Hollywood A-listers vind jij de beste?
 

LINKSVolg ons hier

peterblog

thomasblog

hermanblog