Movie Plazza

Ik geef het toe, Lord of the Rings is mijn favoriete trilogie. Twee jaar tussen de eerste en het derde deel was onverantwoord lang! Ik vraag mij echter nog steeds af waarom net dit verhaal zo’n uitzonderlijke aantrekkingskracht heeft. Vanwaar juist komt uit dit epos die ‘touch of genius’? Voor een deel vanuit het boek, natuurlijk. Toegegeven, ik heb het niet gelezen, maar Tolkien heeft wel steeds gezegd dat hij geen rode draad in zijn verhaal gelegd heeft. Hij heeft gewoon een sprookje geschreven dat blijkbaar miljoenen lezers in verschillende hype-golven met de tong tussen de tanden hebben uitgelezen. De ‘touch of genuis’ is natuurlijk ook de verdienste van de regisseur, Peter Jackson. Zonder verpinken werkte hij voor de duurste film ooit met de meest onervaren acteurs.

Maar, tegelijkertijd waakt Tolkien erover dat het hele verhaal zo dicht mogelijk onze leefwereld ver-tolk-t. Anders vervaagt het inlevingsvermogen en ook het oorspronkelijke doel van Tolkien, het vuur van de menselijke gevoelswereld als een schuur terug in brand steken. Daarom ook dat Peter Jackson kiest voor de meest adembenemende natuurbeelden. De film speelt zich af in die wereld waar wij ons het meest van al thuisvoelen, de ongerepte natuur. Daarom ook dat hij overmatig gebruik maakt van paarden, toonbeeld van pure fysieke kracht, schoonheid, trouw. Een Franse schrijver (waarvan de naam mij ontsnapt) noemde terecht de volgende drie dingen als de mooiste ter wereld: een vrouw die walst, een schip met alle zeilen bol en een paard in volle galop: ‘Run, Shadowfax! Show me the meaning of haste’ (hoort u de stem van de Gandalf?). Indrukwekkend en toch zo dichtbij.

Maar opnieuw, het is wel een extreme natuur, werelds, maar toch ook weer niet. Een jungle vol gevaren en allesverslindend kwaad. Jakson maakt gebruik van een eeuwenoude techniek om zijn personages te schetsen,  men moet de leeuw bij de staart grijpen om zijn ware aard te leren kennen. Pas wanneer het moeilijk wordt, toont men zich van zijn echte kant, pas dan reageert iedereen op authentieke wijze. Dan pas vallen alle maskers af. Maar er is meer, gelukkige mensen zijn niet interessant. En dit is geen toeval, het is bv. pas door iemand te missen dat men werkelijk voelt wat liefde is. Het is pas door het lijden en de dood dat men voelt wat geluk en leven is. Het is pas in een onmenselijke situatie dat het mooiste in de mens werkelijk profiel krijgt. Schreef freud niet dat de zieke steeds lijdt aan het afwezige? Pas wanneer we van iets beroofd worden, begrijpen we pas wat we verloren hebben.

Het is deze lijn die duidelijk in de dialogen naar boven komt.  Zegt Eowyn niet dat zij niet bang is van fysiek leed, maar wel van een leven tussen tralies? Jackson wil ons laten voelen wat vrijheid is door die aan zijn personages te ontnemen. En hierbij kiest hij er natuurlijk voor om zijn personages de meest elementaire menselijke noden te ontnemen. Eén van de oerkrachten in de mens die in het licht wordt gezet, is de hoop. Immers, hope always dies last. Het is dan ook geen toeval de rijders van Rohan tegen Gimli zeggen ‘do not hope, it has foresaken these lands’. Nog het beste voorbeeld hiervan is de relatie tussen Arwen en Aragorn, zoon van Arathorn. Het verschil tussen Arwen en haar vader is volgens Aragorn, zoon van Arathorn, dat zij nog gelooft dat er ‘hope’ is voor Middle Earth. Wanneer ze tegen Aragorn zegt, ‘I’ll change an immortal life, for a mortal at your side’ is het zonneklaar. Ze kiest voor een wereld die volgens haar vader vol is van ‘hate, despair, pain and death’. Maar blijkbaar is net dat hetgeen het menselijke in haar doet gloeien. Niets is blijkbaar sterker dan de liefde van stervelingen. Niets is saaier dan de perfect gelukkige levenswandel van onsterfelijken.