District 9 PDF Afdrukken E-mailadres
(2 votes, average 4.50 out of 5)
maandag, 05 april 2010 18:22

district9You are not welcome here

30 miljoen dollar kostte deze film. Naar Hollywoord-normen is dat een peulschil. En toch is District 9 dé grote verrassing van 2009. Hij bezette moeiteloos wekenlang de top van de Amerikaanse boxoffice. Terecht, vinden wij. District 9 is geregisseerd door Neill Blomkamp. Het is eigenlijk de uitwerking van zijn eerdere kortfilm ‘Alive in Jo-burg’ (te bekijken op youtube). De centen voor deze meesterprent kwamen van Lord of The Rings-goeroe Peter Jackson.

District 9 is een mengeling van documentaire en actiefilm, naadloos gepropt in een moraliteitskleedje en toch overgoten met vlagen van gitzwarte humor. We weten het, het is moeilijk u hierbij iets voor te stellen, maar we doen toch een poging.

Een buitenaards ruimteschip houdt halt boven Johannesburg en blijkt gevuld te zijn met 1 miljoen ondervoede buitenaardse wezens. Allen worden ze geëvacueerd door de overheid en ondergebracht in ‘District 9’. Dit district groeit al snel uit tot een soort van Afrikaanse township/ghetto waar criminaliteit en armoede hoogtij vieren, een no go-zone voor politie en gewone burgers. Zo wordt een wereld geschapen die bestaat uit goede mensen en slechte wezens. Een zwart-wit wereld, voor alle duidelijkheid nog eens gescheiden door prikkeldraad.

Hier krijgt de film zijn dubbele bodem mee. Het onderdrukken van buitenaardse wezens in Johannesburg is natuurlijk geen geografisch toeval. Het spook van het Apartheidsregime doemt op. Maar ook de waanbeelden van vluchtelingenkampen, de genocide in Rwanda en de vreselijke dictatuur in Nigeria komen allemaal onrechtstreeks ter sprake. Zo worden de buitenaardse wezen ‘garnalen’ genoemd, een allusie op de bijnaam van de tutsi’s tijdens de Rwandese genocide: ‘kakkerlakken’. En wanneer de situatie in District 9 onhoudbaar wordt, besluit de overheid de hele populatie te verplaatsen naar een tentenkamp 200 km buiten de stad, uit het zicht.

Het hoofdpersonage van de film is de man die deze operatie moet leiden, Wikus van de Merwe. Een doodbraaf en mateloos naïef man. ‘When dealing with prawns, try to be polite, but firm. And always remember that a smile is cheaper than a bullet.’ Wikus bedoelt het goed, maar toch voel je al dat het goed mis zit. Wikus stelt zich geen vragen over een ‘mens’-waardige behandeling van de garnalen. Hij voert enkel zijn job uit, met hart en ziel, maar zonder moraliteit. Zo refereert de regisseur op subtiele wijze ook naar de Holocaust.

Stelselmatig zien we hoe er een netwerk aan regeltjes wordt uitgerold die de bewegingsvrijheid van de garnalen beperkt. Zonder verpinken legt Wikus aan de cameraploeg die hem overal volgt uit hoe je op de meest efficiënte wijze de voortplantingscellen van de garnalen kan vernietigen. Wat anders is, heeft logischerwijze niet dezelfde rechten. Het is ‘wij’ tegen ‘zij’. Goed tegen slecht. Wit tegen zwart. De regisseur gebruikt een science fiction-setting om zo op onverholen wijze wantoestanden te kunnen klagen.

Maar de boodschap van deze film wordt op een ontzettend subtiele en toch krachtige wijze pas echt duidelijk wanneer je ook weet hoe de film District 9 zelf gedraaid werd. Het getto, District 9 zelf, is niet speciaal opgebouwd voor de film. District 9 deze bestond reeds, de filmploeg heeft gewoon de inwoners tijdelijk verplaatst voor het draaien van de film … Blijkbaar is toch niet alles zo science fiction als het lijkt.

Dat blijkt ook in de film zelf. Gaandeweg ontdekt Wikus dat ook de garnalen voor hun kinderen zorgen. En bloeden als ze geslagen worden. Maar de boodschap van deze film uit zich nog het best in een van de vele geslaagde verrassingen die deze film in petto heeft. Na het aanraken van een verdachte stof verandert Wikus, het hoofd van de deportatie van de garnalen, stilaan zelf in een garnaal. Zijn besef van wat goed en kwaad is, wordt uit zijn hengsels gelicht, als een rivier die plots naar boven stroomt. Blijkbaar moeten we niet alleen tolerant zijn voor wie anders is uit solidariteit of altruïsme. Neen, we moeten ook tolerant zijn uit puur zelfbehoud. Ooit zouden wij wel eens zelf aan de andere kant van de prikkeldraad kunnen belanden.

Kreeg Wikus zijn verdiende loon? Ook hier is het antwoord dat de film geeft niet eenvoudig. Aan het einde zegt een reporter immers over Wikus: ‘Hij was een eerlijk man en hij verdiende niet wat hem overkomen is.’

Uiteindelijk weten twee garnalen te ontsnappen en met hun schip opnieuw de ruimte in te vliegen. Ze beloven evenwel ‘dat ze over drie jaar zeker terug komen’. Om hun soortgenoten te redden? Om Wikus terug mens te maken? Of om wraak te nemen? De film laat het antwoord open. De kijker wordt zo gedwongen om te beseffen dat onze moraliteit niet is dat geheel vast staat, niet zwart-wit is. Het is iets dat we elke dag weer gewetensvol moeten ineen puzzelen.

Ondanks alle dubbelzinnige knipogen van de regisseur en de overduidelijke thematiek is District 9 ook gewoon een onderhoudende actiefilm met ontzettend veel suspense. Het is een Hollywood-productie waarin vrolijk in het rond wordt geschoten en die ons tegelijk een geweten schopt. Ook de keuze voor volslagen onbekende acteurs die moeiteloos de film dragen, is een pluim voor de regisseur. District 9 is anders en toch herkenbaar. Begrijpelijk en toch verrassend. Subtiel en vol actie. Zien dus!

 

+ Recensie
article thumbnail

Recensies Browse door alle besprekingen

RATINGS Beste Films

PollGeef Ons Uw Mening

Welke van deze Hollywood A-listers vind jij de beste?
 

LINKSVolg ons hier

peterblog

thomasblog

hermanblog